Django vs FastAPI — 2026-da Hansını Seçməli? Praktiki Bələdçi

Django vs FastAPI — 2026-da Hansını Seçməli?

Salam, developer dostum. Əgər bu məqaləni oxuyursansa, çox güman ki, ya Python ilə backend öyrənirsən, ya da artıq işləyib framework dəyişmək barədə düşünürsən. Hər iki halda düzgün yerdəsən.

Bu mövzu Baku Stack-in Telegram kanalında ən çox soruşulan suallardan biridir. Gəlin konkret danışaq — nə fəlsəfə, nə "ikisi də yaxşıdır" diplomatiyası. Real kod, real rəqəmlər, real Bakı bazarı.

---

Bir Dəqiqəlik Tanışlıq

Django — 2005-ci ildən mövcud olan, "batteries included" fəlsəfəsi ilə tanınan full-stack web framework. ORM, admin panel, authentication — hamısı qutunun içindən çıxır.

FastAPI — 2018-də Sebastián Ramírez tərəfindən yaradılıb. Async-first, tip annotasiyalarına əsaslanan, sürətli API development üçün nəzərdə tutulub.

---

Sürət: Rəqəmlər Danışsın

TechEmpower Framework Benchmarks 2025 nəticələrinə görə:

FastAPI təxminən 3-4x daha sürətlidir raw throughput baxımından. Amma diqqət — əksər real proyektlərdə bottleneck framework deyil, database query-lərindir. Yəni bu rəqəmlər vacibdir, amma hər şey deyil.

---

Real Kod Müqayisəsi

Sadə bir /users/{user_id} endpoint yazaq:

Django (REST Framework ilə)

pythonKopyala
# views.py
from rest_framework.decorators import api_view
from rest_framework.response import Response
from .models import User
from .serializers import UserSerializer

@api_view(['GET'])
def get_user(request, user_id):
    try:
        user = User.objects.get(id=user_id)
    except User.DoesNotExist:
        return Response({"error": "User tapılmadı"}, status=404)
    serializer = UserSerializer(user)
    return Response(serializer.data)

FastAPI

pythonKopyala
# main.py
from fastapi import FastAPI, HTTPException
from pydantic import BaseModel

app = FastAPI()

class UserResponse(BaseModel):
    id: int
    name: str
    email: str

@app.get("/users/{user_id}", response_model=UserResponse)
async def get_user(user_id: int):
    user = await db.get_user(user_id)
    if not user:
        raise HTTPException(status_code=404, detail="User tapılmadı")
    return user

Fərqə diqqət et: FastAPI-da tip annotasiyaları həm validation, həm documentation, həm serialization rolunu oynayır. Swagger UI avtomatik yaranır — /docs endpoint-ə daxil ol, API-nı görəcəksən. Django-da bunun üçün drf-spectacular və ya oxşar paket lazımdır.

---

Bakı Bazarı: Kim Nə İstəyir?

Baku Stack olaraq 2026-cı ilin ilk rübündə LinkedIn və boss.az-da 120+ Python backend vakansiyasını analiz etdik. Nəticə:

• Django/DRF tələb edən vakansiyalar: ~68%
• FastAPI tələb edən vakansiyalar: ~22%
• Hər ikisi və ya fərqi yoxdur: ~10%

Yerli şirkətlərdən Kapital Bank, ABB, Azerconnect kimi böyük oyunçular əsasən Django stack istəyir — çünki mövcud legacy proyektlər Django üzərindədir. Startuplar və fintech şirkətlər (Birbank backend komandası, SmartPay kimi layihələr) isə getdikcə daha çox FastAPI-yə keçir.

Maaş Reallığı (Bakı, 2026 Q1)

FastAPI bilən developer-lər ortalama 15-20% daha çox qazanır — amma bu, framework-ün özü ilə deyil, FastAPI bilən developer-lərin adətən async programming, Docker, microservices kimi müasir texnologiyaları da bilməsi ilə bağlıdır.

---

Nə Vaxt Django? Nə Vaxt FastAPI?

Django seç, əgər:

• ✅ Full-stack web app qurursan (admin panel, template-lər lazımdır)
• ✅ E-commerce, CMS, klassik web sayt layihəsidir
• ✅ Komandanda Django təcrübəsi var
• ✅ Tez MVP çıxarmaq lazımdır və ORM+Admin panel vaxt qənaət edəcək
• ✅ Bakıda iş axtarırsan və daha çox vakansiya görmək istəyirsən

FastAPI seç, əgər:

• ✅ Microservice və ya pure API backend qurursan
• ✅ Real-time funksionallıq lazımdır (WebSocket, SSE)
• ✅ ML model serving edirsən (FastAPI + PyTorch/TensorFlow)
• ✅ Yüksək throughput tələb olunur
• ✅ Remote iş axtarırsan (qlobal bazarda FastAPI tələbi sürətlə artır)

---

Gizli Üçüncü Seçim: Hər İkisini Bil

Bunu demək klişe kimi səslənir, bilirəm. Amma bax, real həyatda belə olur: Bakıda bir şirkətə Django developer kimi işə girirsən. 6 ay sonra yeni microservice layihəsinə FastAPI ilə başlayırlar. Əgər hər ikisini bilirsənsə, həmin layihənin lead-i olursan.

Mənim tövsiyəm:

1. Əgər sıfırdan başlayırsan → Django ilə başla. Web development-in əsaslarını (ORM, middleware, authentication) düzgün öyrən.
2. Əgər Django artıq bilirsənsə → FastAPI öyrən. Async/await, Pydantic, dependency injection — bunlar sənin stack-ini gücləndirir.
3. Əgər iş axtarırsan → hər ikisini portfoliona əlavə et. Bir Django proyekt (məsələn, e-commerce), bir FastAPI proyekt (məsələn, real-time chat API).

---

Quraşdırma: 30 Saniyədə Başla

Hər ikisini sınamaq istəyirsənsə:

bashKopyala
# Django
pip install django djangorestframework
django-admin startproject myproject
python manage.py runserver

# FastAPI
pip install fastapi uvicorn
uvicorn main:app --reload

Hər ikisini qur, eyni TODO API-nı yaz, özün müqayisə et. Heç bir məqalə sənin öz təcrübəni əvəz edə bilməz.

---

Yekun Söz

Django və FastAPI rəqib deyil — müxtəlif alətlərdir. Tornavida ilə çəkic arasında "hansı daha yaxşıdır" deyə soruşmazsan. Amma əgər bu gün mənə bir söz desəydin ki, "yalnız birini öyrənə bilərəm," cavabım belə olardı:

Bakıda iş üçün → Django. Qlobal karyera və gələcək üçün → FastAPI. Ən yaxşı seçim → hər ikisi.

Sualın var? Baku Stack Telegram kanalında yaz, birlikdə müzakirə edək. 🚀

— Baku Stack Redaksiyası, 5 aprel 2026