Python ilə Telegram Bot: Azərbaycan Bazarı üçün Praktiki Nümunə

Python ilə Telegram Bot: Azərbaycan Bazarı üçün Praktiki Nümunə

Salam, developer dostum. Bu gün çox konkret bir mövzudan danışacağıq: Python ilə Telegram bot yazmaq və bunu Azərbaycan bazarına necə uyğunlaşdırmaq. Nəzəriyyə ilə vaxtını almayacağam — birbaşa işə keçirik.

Niyə Telegram Bot? Niyə İndi?

Azərbaycanda Telegram istifadəçi sayı 2025-ci ilin sonuna 4.5 milyonu keçib. WhatsApp hələ də güclüdür, amma biznes avtomatlaşdırma söhbəti gələndə Telegram açıq ara öndədir. Səbəbi sadədir: Bot API pulsuz, sənədləşməsi əla, və Azərbaycan biznesləri artıq bunu anlayıb.

Bir neçə real nümunə:

• Bravo, Araz Market kimi şəbəkələr müştəri dəstəyi üçün botlardan istifadə edir
• Bakıdakı restoran sifarişləri — xüsusilə kiçik bizneslərdə Telegram bot ilə sifariş qəbulu artıb
• Freelance bazarı — Upwork və Fiverr-də "Telegram bot developer" axtarışları 2025-də 40% artıb
• Bakıda bir Telegram bot layihəsi üçün freelance qiymət 150-800 AZN arasında dəyişir, mürəkkəbliyindən asılı olaraq

Bəs maaş? LinkedIn və jobs.day.az məlumatlarına görə, Python backend developer Bakıda orta hesabla 1200-2500 AZN maaş alır. Telegram bot bacarığı CV-nə əlavə etmək sənin bazarda fərqlənməyinə kömək edir.

Nə Qururuq?

Real ssenari: Valyuta məzənnəsi botu. İstifadəçi AZN-USD, AZN-EUR və ya AZN-TRY məzənnəsini soruşur, bot real vaxtda cavab verir. Bu Azərbaycanda həqiqətən işlənən bir şeydir — xüsusilə ticarətlə məşğul olan insanlar üçün.

Addım 1: Mühitin Qurulması

Əvvəlcə lazımi kitabxanaları quraşdıraq:

bashKopyala
pip install python-telegram-bot requests

Telegram-da @BotFather-ə yazıb yeni bot yarat. /newbot əmrini göndər, adını ver, token-ini al. Bu token sənin açarındır — heç kimə vermə, .env faylında saxla.

bashKopyala
# .env fayl
BOT_TOKEN=7123456789:AAHxYz_your_actual_token_here

Addım 2: Əsas Kod Strukturu

Budur tam işləyən bot kodu:

pythonKopyala
import os
import logging
import requests
from telegram import Update, ReplyKeyboardMarkup
from telegram.ext import (
    ApplicationBuilder,
    CommandHandler,
    MessageHandler,
    ContextTypes,
    filters,
)

# Logging konfiqurasiyası
logging.basicConfig(
    format="%(asctime)s - %(name)s - %(levelname)s - %(message)s",
    level=logging.INFO,
)

BOT_TOKEN = os.getenv("BOT_TOKEN")

# Valyuta məzənnəsi API (pulsuz)
API_URL = "https://api.exchangerate-api.com/v4/latest/AZN"

# Dəstəklənən valyutalar
SUPPORTED = {"USD": "ABŞ dolları", "EUR": "Avro", "TRY": "Türk lirəsi", "GBP": "Funt sterlinq", "RUB": "Rus rublu"}


async def start(update: Update, context: ContextTypes.DEFAULT_TYPE):
    """Başlanğıc əmri"""
    keyboard = [[k] for k in SUPPORTED.keys()]
    reply_markup = ReplyKeyboardMarkup(keyboard, resize_keyboard=True)
    await update.message.reply_text(
        "Salam! 🇦🇿 Mən valyuta məzənnəsi botuyam.\n"
        "Aşağıdakı valyutalardan birini seç və ya birbaşa yaz.\n"
        "Məsələn: USD, EUR, TRY",
        reply_markup=reply_markup,
    )


async def get_rate(update: Update, context: ContextTypes.DEFAULT_TYPE):
    """Valyuta məzənnəsini göstər"""
    text = update.message.text.strip().upper()

    if text not in SUPPORTED:
        await update.message.reply_text(
            f"❌ '{text}' valyutası dəstəklənmir.\n"
            f"Dəstəklənən valyutalar: {', '.join(SUPPORTED.keys())}"
        )
        return

    try:
        response = requests.get(API_URL, timeout=10)
        data = response.json()
        rate = data["rates"][text]

        # 1 AZN = ? valyuta və 1 valyuta = ? AZN
        inverse = round(1 / rate, 4)

        await update.message.reply_text(
            f"💱 AZN → {text} ({SUPPORTED[text]})\n"
            f"━━━━━━━━━━━━━━━━━━\n"
            f"1 AZN = {rate:.4f} {text}\n"
            f"1 {text} = {inverse:.4f} AZN\n"
            f"━━━━━━━━━━━━━━━━━━\n"
            f"🕐 Yenilənmə: real vaxt"
        )
    except Exception as e:
        logging.error(f"API xətası: {e}")
        await update.message.reply_text(
            "⚠️ Məzənnə alınarkən xəta baş verdi. Bir az sonra yenidən yoxla."
        )


async def help_cmd(update: Update, context: ContextTypes.DEFAULT_TYPE):
    """Yardım əmri"""
    lines = [f"  {k} → {v}" for k, v in SUPPORTED.items()]
    await update.message.reply_text(
        "ℹ️ İstifadə qaydası:\n"
        "Sadəcə valyuta kodunu yaz.\n\n"
        "Dəstəklənən valyutalar:\n" + "\n".join(lines)
    )


def main():
    app = ApplicationBuilder().token(BOT_TOKEN).build()

    app.add_handler(CommandHandler("start", start))
    app.add_handler(CommandHandler("help", help_cmd))
    app.add_handler(MessageHandler(filters.TEXT & ~filters.COMMAND, get_rate))

    print("Bot işə düşdü ✅")
    app.run_polling()


if __name__ == "__main__":
    main()

Addım 3: Botu İşə Sal

bashKopyala
export BOT_TOKEN="7123456789:AAHxYz_your_token"
python bot.py

Terminalda Bot işə düşdü ✅ yazısını görəcəksən. Telegram-da botuna yaz, /start göndər — işləyir!

Kodu Təhlil Edək

Bu sadə bot olsa da, bir neçə peşəkar praktikanı əhatə edir:

• Environment variable ilə token saxlama — hardcode etmə, .env istifadə et
• Error handling — API cavab verməsə istifadəçi xəta mesajı görür, bot çökməz
• Logging — production-da bug tapmaq üçün kritikdir
• ReplyKeyboardMarkup — istifadəçi UX-ini yaxşılaşdırır, yazmağa ehtiyac qalmır
• Timeout — API sorğusunda 10 saniyə limit var, bot asılı qalmaz

Növbəti Addımlar: Botu Peşəkar Səviyyəyə Çıxar

Bu baza layihəni CV-nə yazmaq üçün genişləndirmək olar:

1. Inline mode əlavə et — istənilən çatda @botunun_adi USD yazaraq istifadə etmək
2. PostgreSQL ilə istifadəçi statistikası saxla — neçə nəfər, hansı valyutanı, nə qədər tez-tez soruşur
3. Webhook rejimi — polling əvəzinə webhook istifadə et (production üçün daha yaxşı)
4. Docker ilə konteynerləşdir və Railway və ya Render-ə deploy et (hər ikisi pulsuz tier verir)
5. Konversiya kalkulyatoru — istifadəçi 100 USD yazanda avtomatik AZN-ə çevirsin

Deploy Harada Etməli?

Azərbaycandan işləyən developer-lər üçün ən rahat variantlar:

Məsləhətim: ilk öncə Railway-də pulsuz test et, ciddi layihə üçün Hetzner VPS al.

Bu Bacarığı Necə Pula Çevirmək Olar?

Konkret rəqəmlərlə danışaq:

• Freelance (yerli): Kiçik Telegram bot layihəsi Bakıda 200-500 AZN, orta mürəkkəblikdə 500-1500 AZN
• Freelance (xarici): Upwork-də eyni iş 200-800 USD arasında gedir
• Tam iş: Telegram bot təcrübəsi olan Python developer Bakıda 1500-3000 AZN maaş gözləyə bilər
• Öz məhsulun: SaaS model ilə bizneslərə aylıq abunə ilə bot xidməti sat — 50-200 AZN/ay/müştəri

Son Söz

Telegram bot yazmaq — proqramlaşdırmanın ən "görünən" formalarından biridir. Veb sayt backend-i yazdığında heç kim görməyəcək, amma bot yazdığında insanlar birbaşa istifadə edir və sənin işini hiss edir.

Bu məqalədəki kodu götür, dəyişdir, öz ideyalarını əlavə et. Ən yaxşı öyrənmə yolu — bir şey qurmaq və real istifadəçilərə göstərməkdir. Bakıdakı developer icmasında bu cür layihələri paylaşmağı unutma — həm networking, həm də iş imkanları gələcək.

Kod yazmağa davam et. 🚀

---

Sualın var? Telegram kanalımıza yaz və ya kommentdə paylaş. Gələn həftə "FastAPI ilə Telegram Bot Webhook" mövzusunda davam edəcəyik.