Python Automation: Gündəlik Developer İşlərini Avtomatlaşdırmaq

Python Automation: Gündəlik Developer İşlərini Avtomatlaşdırmaq

Salam, developer dostum. Səninlə açıq danışaq: Bakıda işləyən bir developer kimi, sən hər gün minimum 30-45 dəqiqəni təkrarlanan, darıxdırıcı işlərə sərf edirsən. Excel-dən data çəkmək, log faylları yoxlamaq, eyni folder strukturunu yaratmaq, müştəriyə göndəriləcək reportu formatlamaq... Tanış gəlir, deyil mi?

Stack Overflow-un 2025-ci il Developer Survey-inə görə, developerlərin 72%-i gündəlik işlərinin ən azı bir hissəsini avtomatlaşdırıb. Amma Azərbaycanda bu rəqəm xeyli aşağıdır. Yerli şirkətlərdə — istər Kapital Bank-ın IT departamentində, istər Pasha Holding-in digital komandasında, istərsə də kiçik bir startup-da — çoxumuz hələ də "əl ilə" işləyirik.

Bu gün sənə göstərəcəyəm ki, Python ilə gündəlik rutin işləri necə avtomatlaşdırmaq olar. Kod nümunələri real, ssenarilər praktiki, nəticə isə konkretdir.

---

Niyə Automation? Rəqəmlərlə danışaq

Təsəvvür et ki, hər gün 30 dəqiqə rutin işə gedir:

• 30 dəqiqə × 22 iş günü = ayda 11 saat
• 11 saat × 12 ay = ildə 132 saat
• Azərbaycanda orta junior developer maaşı ~1000-1500 AZN-dir. Saatlıq ~7-9 AZN edir. Yəni ildə ~1000 AZN dəyərində vaxtını itirsən.
• Mid-level developer (2500-4000 AZN) üçün bu rəqəm ~2500 AZN-ə yaxınlaşır.

Bir dəfə 2-3 saat oturub script yazmaqla, həmin 132 saatı geri qazana bilərsən. Bu, investisiyanın ən yaxşı ROI-sidir.

---

1. Fayl və Folder Əməliyyatlarını Avtomatlaşdır

Freelance layihə edirsən və ya şirkətdə hər sprint üçün eyni folder strukturunu yaradırsan? Bunu əl ilə etmə.

pythonKopyala
import os
from datetime import datetime

def create_project_structure(project_name):
    """Yeni layihə üçün standart folder strukturu yarat"""
    today = datetime.now().strftime("%Y-%m-%d")
    base = f"{project_name}_{today}"
    
    folders = [
        f"{base}/src",
        f"{base}/tests",
        f"{base}/docs",
        f"{base}/data/raw",
        f"{base}/data/processed",
        f"{base}/configs",
    ]
    
    for folder in folders:
        os.makedirs(folder, exist_ok=True)
        print(f"  ✓ {folder} yaradıldı")
    
    # README.md avtomatik yarat
    with open(f"{base}/README.md", "w") as f:
        f.write(f"# {project_name}\n\n")
        f.write(f"Yaradılma tarixi: {today}\n")
        f.write(f"Status: 🟢 Aktiv\n")
    
    print(f"\n🚀 '{project_name}' layihəsi hazırdır!")

create_project_structure("baku-ecommerce-api")

Bu sadə script sənin 5 dəqiqəni 2 saniyəyə endirəcək. Hər gün yeni layihə və ya modul yaradırsansa, fərqi hiss edəcəksən.

---

2. CSV/Excel Reportları Avtomatik Generasiya Et

Bakıda çalışan developerlərin əksəriyyəti bunu yaşayıb: menecer gəlib "mənə bu data-dan Excel report lazımdır" deyir. Hər həftə eyni şey. Bunu bir dəfə scriptləşdir, sonra bir klik ilə hazırla.

pythonKopyala
import csv
from datetime import datetime, timedelta
import random

def generate_weekly_report(output_file="weekly_report.csv"):
    """Həftəlik performans reportu generasiya et"""
    headers = ["Tarix", "Tamamlanan Task", "Bug Fix", "Code Review", "Deploy"]
    
    rows = []
    today = datetime.now()
    
    for i in range(7):
        day = today - timedelta(days=i)
        row = [
            day.strftime("%d.%m.%Y"),
            random.randint(3, 8),   # tamamlanan tasklar
            random.randint(0, 3),   # bug fixlər
            random.randint(1, 5),   # code reviewlar
            random.randint(0, 2),   # deploylər
        ]
        rows.append(row)
    
    with open(output_file, "w", newline="", encoding="utf-8") as f:
        writer = csv.writer(f)
        writer.writerow(headers)
        writer.writerows(rows)
    
    total_tasks = sum(r[1] for r in rows)
    print(f"📊 Report hazırdır: {output_file}")
    print(f"   Həftəlik task: {total_tasks} | Orta gündəlik: {total_tasks/7:.1f}")

generate_weekly_report()

Real layihədə random əvəzinə Jira API, Trello API və ya database query istifadə edəcəksən. Amma skelet eynidir.

---

3. Git Əməliyyatlarını Avtomatlaşdır

Çox branch-la işləyən komandadasan? Hər səhər stale branch-ları təmizləmək, son commit-ləri yoxlamaq kimi işləri avtomatlaşdır.

pythonKopyala
import subprocess

def git_daily_cleanup():
    """Gündəlik git təmizlik scripti"""
    
    # Merged branch-ları sil (main/master istisna)
    result = subprocess.run(
        ["git", "branch", "--merged", "main"],
        capture_output=True, text=True
    )
    
    branches = [
        b.strip() for b in result.stdout.splitlines()
        if b.strip() and b.strip() not in ("main", "master", "develop")
    ]
    
    for branch in branches:
        subprocess.run(["git", "branch", "-d", branch])
        print(f"  🗑️  Silindi: {branch}")
    
    # Son 5 commit-i göstər
    log = subprocess.run(
        ["git", "log", "--oneline", "-5"],
        capture_output=True, text=True
    )
    print(f"\n📋 Son 5 commit:\n{log.stdout}")
    
    print(f"\n✅ {len(branches)} branch təmizləndi.")

git_daily_cleanup()

Bunu cron job və ya Windows Task Scheduler ilə hər səhər saat 09:00-da işlət — ofisə gələndə hər şey təmiz olacaq.

---

4. API Health Check Monitoring

Production-da API-lərin var? Müştəridən "sayt işləmir" mesajını gözləmə — özün monitorinq et.

pythonKopyala
import urllib.request
import json
from datetime import datetime

def check_api_health(endpoints):
    """API endpoint-lərin statusunu yoxla"""
    results = []
    
    for name, url in endpoints.items():
        try:
            start = datetime.now()
            req = urllib.request.urlopen(url, timeout=10)
            elapsed = (datetime.now() - start).total_seconds()
            status = req.getcode()
            emoji = "✅" if status == 200 else "⚠️"
            results.append(f"{emoji} {name}: {status} ({elapsed:.2f}s)")
        except Exception as e:
            results.append(f"❌ {name}: DOWN - {str(e)[:40]}")
    
    print(f"\n🔍 API Health Check - {datetime.now().strftime('%H:%M:%S')}")
    print("-" * 45)
    for r in results:
        print(f"  {r}")

endpoints = {
    "Main API": "https://api.example.com/health",
    "Auth Service": "https://auth.example.com/ping",
    "Payment GW": "https://pay.example.com/status",
}

check_api_health(endpoints)

Bu scripti hər 5 dəqiqədən bir işlədib, problem olanda Telegram bot vasitəsilə özünə bildiriş göndərə bilərsən. Xüsusilə Azərbaycanda e-commerce layihələrdə (Umico, Tap.az kimi platformalarda işləyənlər bilir) downtime birbaşa pul itkisidir.

---

5. Automation üçün Əsas Kitabxanalar

Standart kitabxanalarla çox iş görmək olar, amma bu paketlər səni daha da sürətləndirəcək:

• schedule — cron-dan sadə alternativ, Python-da task scheduling
• watchdog — fayl dəyişikliklərini izlə, avtomatik reaksiya ver
• python-dotenv — .env fayllarını idarə et
• click — CLI tool yarat, komandanla paylaş
• openpyxl — Excel faylları yarat/oxu (menecer xoşbəxt olacaq)

---

Harada Başlamalısan?

Böyük düşünmə, kiçik başla:

1. Bu həftə — hər gün təkrarladığın 1 işi müəyyən et
2. Bu weekend — həmin iş üçün sadə Python scripti yaz
3. Gələn həftə — scripti istifadə et, vaxt fərqini ölç
4. Bir ay sonra — 3-4 script ilə həftədə 2-3 saat qazanacaqsan

Bakıda müsahibələrdə "automation təcrübən var?" sualı getdikcə daha çox soruşulur. Xüsusilə ABB, PASHA, Azercell kimi böyük şirkətlərin DevOps və backend komandalarında bu skill artıq "nice-to-have" deyil, "must-have"-dir.

---

Son Söz

Python automation sənin üçün "hobby" deyil — bu, karyera silahıdır. Hər avtomatlaşdırdığın iş sənə daha çox vaxt qazandırır. Həmin vaxtı yeni texnologiya öyrənməyə, side project-ə, yaxud sadəcə istirahətə sərf edə bilərsən.

Unutma: yaxşı developer çox işləyən deyil, ağıllı işləyən developerdir.

Scriptlərini yaz, vaxtını qoru, dəyərini artır. 🚀

---

Baku Stack | 22 mart 2026